İhtiyati Haciz Nasıl Talep Edilir?

İhtiyati haciz, alacaklının alacağını ve haciz sebebini gösteren delillerle mahkemeye yazılı başvurmasıyla talep edilir. İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 257’ye göre rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş para alacakları için istenebilir. Mahkeme kural olarak teminat ister; ihtiyati haciz kararı 10 gün içinde icra dairesinden infaz ettirilmelidir.

İhtiyati Haciz Nedir?

İhtiyati haciz, alacak henüz tahsil edilmeden borçlunun mallarının geçici olarak bağlanmasını sağlayan bir koruma tedbiridir. Amaç, dava veya icra takibi sürerken borçlunun mallarını elden çıkarmasını önlemektir.

Kesin hacizden farkı, malın satışına yol açmamasıdır. Mallar yalnızca “dondurulur”; satış ancak takip kesinleştikten sonra mümkün olur. Bu nedenle ihtiyati haciz, özellikle ticari alacaklarda ve borçlunun mal kaçırma ihtimalinin bulunduğu durumlarda sıkça başvurulan bir yoldur. Tedbir geçicidir; alacaklı sonrasında icra takibi veya dava yoluyla alacağını kesinleştirmek zorundadır. Aksi halde elde edilen koruma kısa sürede ortadan kalkabilir.

İhtiyati Haciz İçin Hangi Şartlar Gerekir?

Temel şart, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para alacağının bulunmasıdır (İİK m. 257/1). Alacak para dışında bir edime (örneğin bir malın teslimine) ilişkinse ihtiyati haciz değil, ihtiyati tedbir yoluna gidilir.

Vadesi gelmemiş alacaklar için ihtiyati haciz ancak kanunda sayılan istisnai hallerde istenebilir (İİK m. 257/2):

Alacağın durumu	İhtiyati haciz istenebilir mi?
Vadesi gelmiş, rehinle güvenceye alınmamış para alacağı	Evet
Vadesi gelmemiş alacak, borçlunun belirli bir yerleşim yeri yok	Evet
Vadesi gelmemiş alacak, borçlu mallarını gizleme, kaçırma veya kaçma hazırlığında	Evet
Rehinle güvence altına alınmış alacak	Kural olarak hayır

Alacaklının ayrıca alacağını ve haciz sebebini mahkemeyi ikna edecek ölçüde ortaya koyması gerekir. Hukukta buna yaklaşık ispat denir: tam ispat aranmaz, ancak alacağın varlığına ilişkin güçlü bir kanaat oluşturulmalıdır. Fatura, sözleşme, senet, cari hesap ekstresi ve yazışmalar bu amaçla sıkça kullanılır.

İhtiyati Haciz Talebi Hangi Mahkemeye ve Nasıl Yapılır?

İhtiyati haciz talebi, alacağa ilişkin esas davaya bakmaya görevli ve yetkili mahkemeye yazılı dilekçeyle yapılır. Dava açılmışsa talep, davanın görüldüğü mahkemeden istenir. İstanbul’da faaliyet gösteren bir şirketin ticari alacağı için talep, kural olarak görevli asliye ticaret mahkemesine; diğer alacaklarda ilgili asliye hukuk mahkemesine yöneltilir.

Başvuru süreci genellikle şu adımları izler:

1. Dilekçenin hazırlanması: Alacağın miktarı, dayanağı, vadesi ve haciz sebebi açıkça yazılır. Borçlunun bilinen malları (taşınmaz, araç, banka hesabı) belirtilirse infaz aşaması kolaylaşır.
2. Delillerin eklenmesi: Alacağı ve haciz sebebini gösteren belgeler dilekçeye eklenir.
3. Harç ve masrafların yatırılması: Başvuru, harç ve gider avansı ödenerek yapılır.
4. Mahkemenin incelemesi: Mahkeme, tarafları dinleyip dinlememekte serbesttir (İİK m. 258). Uygulamada sürpriz etkisini korumak için çoğu talep borçlu dinlenmeden incelenir.
5. Teminatın yatırılması: Mahkeme teminata hükmederse, karar teminat yatırıldıktan sonra uygulanabilir hale gelir.

Talebin reddine ilişkin karara karşı alacaklı, istinaf yoluna başvurabilir (İİK m. 258). Bölge adliye mahkemesi bu başvuruları öncelikle inceler.

İhtiyati Haciz İçin Teminat Gerekir mi?

Kural olarak evet; ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haksız çıkması ihtimaline karşı teminat göstermek zorundadır (İİK m. 259/1). Haksız çıkan alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişilerin uğradığı zararlardan sorumludur.

Teminat konusundaki istisnalar şunlardır:

• Alacak bir ilama (mahkeme kararına) dayanıyorsa teminat aranmaz.
• Alacak ilam niteliğindeki bir belgeye dayanıyorsa teminata gerek olup olmadığını mahkeme takdir eder.

Teminatın miktarını ve türünü mahkeme belirler. Bu nedenle başvuru öncesinde nakit veya banka teminat mektubu gibi seçenekleri hazırlamak süreci hızlandırır. Teminat, kanuni şartları oluştuğunda mahkemeden iadesi istenerek geri alınabilir.

Kararın Alınmasından Sonra Hangi Süreler İşler?

İhtiyati haciz kararı alındıktan sonra iki kritik süre vardır: 10 günlük infaz süresi ve 7 günlük takip veya dava açma süresi. Bu sürelerin kaçırılması, kararın kendiliğinden ortadan kalkmasına yol açabilir.

Süre	Ne yapılmalı?	Dayanak
Karar tarihinden itibaren 10 gün	Kararın, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden infazı istenmeli	İİK m. 261
Hacizden itibaren 7 gün	Dava veya takip başlamamışsa icra takibi başlatılmalı ya da dava açılmalı	İİK m. 264
Esas hakkındaki karardan sonra 1 ay	Takip talebinde bulunulmalı	İİK m. 264

Anayasa Mahkemesi, 10 günlük sürenin karar tarihinden başlatılmasını düzenleyen ibarenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Dolayısıyla sürenin kararın tebliğinden değil, verildiği tarihten başladığı dikkate alınmalıdır. Bu nedenle kararın alındığı gün infaz hazırlıklarına başlanması yerinde olur.

Takip başlatıldıktan sonra borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi mümkündür; bu aşamadaki süreler için icra takibine itiraz süresi, yöntemi ve sonuçları yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İhtiyati haciz kararı ne kadar sürede çıkar?

İhtiyati haciz kararının çıkma süresi kanunda belirlenmemiştir. Mahkemenin iş yüküne ve dosyanın içeriğine göre değişmekle birlikte, ihtiyati haciz talepleri acil nitelikleri nedeniyle uygulamada genellikle öncelikli incelenir.

İhtiyati haciz hangi mallara uygulanabilir?

İhtiyati haciz; borçlunun taşınmazları, araçları, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacakları gibi haczi caiz mallarına uygulanabilir. Kanunen haczedilemeyen mallar ihtiyati haciz kapsamında da bağlanamaz.

İcra takibinden önce mi sonra mı ihtiyati haciz istenmeli?

İhtiyati haciz hem takipten veya davadan önce hem de bunlar sürerken istenebilir. Takipten önce alınırsa 7 günlük takip veya dava açma süresine özellikle dikkat edilmelidir; ticari alacaklarda genel yol haritası için ticari alacak tahsilinde ihtarname ve takip yazımız yol gösterebilir.

Borçlu ihtiyati hacze itiraz edebilir mi?

Evet, borçlu dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına, haciz tutanağının tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir (İİK m. 265). İtiraz; kararın dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata yönelik olabilir ve kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.

Haksız ihtiyati haciz için tazminat istenebilir mi?

Evet, hacizde haksız çıkan alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişilerin bu nedenle uğradığı zararlardan sorumludur. Alacaklının yatırdığı teminat, bu zararların karşılanmasına güvence oluşturur.

Avukat Selin Göktepe ile İletişim

İhtiyati haciz; delillerin doğru seçilmesi, teminatın hazırlanması ve kısa sürelerin takibi bakımından dikkat isteyen bir süreçtir. Alacağınızın niteliğine göre hangi yolun uygun olduğunu değerlendirmek isterseniz, Avukat Selin Göktepe ile goktepehukuk.com üzerinden iletişime geçebilirsiniz.