Pendik Arabuluculuk Bürosu – Zorunlu Arabuluculuk Rehberi

Hukuki bir uyuşmazlıkla karşılaşan çoğu kişinin aklına gelen ilk adım dava açmaktır. Oysa Türk hukukunda pek çok uyuşmazlık türünde artık dava yolunun kapısı, doğrudan mahkeme değil arabuluculuk bürosu üzerinden aralanmaktadır.

Arabuluculuğa başvurmadan açılan dava, esasa hiç girilmeden usulden reddedilir. Bu nedenle Pendik Arabuluculuk Bürosu sürecini doğru yönetmek, hakkınızı kaybetmemenin ilk şartıdır.

Göktepe Hukuk Bürosu olarak bu rehberde; arabuluculuğun yasal çerçevesini, hangi uyuşmazlıklarda zorunlu olduğunu, süreleri, ücretleri ve masada güçlü durmanın yollarını uygulamadan örneklerle ele alıyoruz.

Arabuluculuk Nedir? Yasal Dayanağı ve Temel İlkeleri

Arabuluculuk; tarafların, bağımsız ve tarafsız bir üçüncü kişinin (arabulucunun) yönetiminde bir araya gelerek uyuşmazlıklarını kendi iradeleriyle çözdükleri bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.

Temel yasal dayanak, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK)‘dur. Kanunun 1. maddesi uyarınca arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıkları bakımından uygulanır.

Sürecin taşıyıcı ilkeleri şunlardır:

• İradilik ve eşitlik (HUAK m. 3): Taraflar süreci başlatma, sürdürme ve sonlandırma konusunda serbesttir. Dava şartı arabuluculukta bile başvuru zorunlu, anlaşma iradidir.
• Gizlilik (HUAK m. 4): Arabulucu ve taraflar, süreçte öğrendikleri bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.
• Beyan ve belgelerin kullanılamaması (HUAK m. 5): Arabuluculukta ileri sürülen teklifler ve kabuller, kural olarak sonraki davada delil olarak kullanılamaz.
• Tarafsızlık: Arabulucu hakem ya da hâkim değildir; karar vermez, tarafları çözüme yaklaştırır.

Sade Türkçesi: Arabulucu size “haklısınız” ya da “haksızsınız” demez. Görevi, iki tarafın da kabul edebileceği bir orta noktayı bulmanıza yardımcı olmaktır.

“Arabuluculuk Bürosu” Kavramının İki Anlamı

Uygulamada en sık yaşanan kavram karışıklığı buradadır. Arabuluculuk Bürosu ifadesi, birbirinden farklı iki yapıyı anlatmak için kullanılmaktadır:

1. Adliye bünyesindeki resmî arabuluculuk bürosu. HUAK m. 18/B ve ilgili mevzuat uyarınca, dava şartı arabuluculuk başvuruları adliyelerde kurulan arabuluculuk bürolarına yapılır. Büro kurulmayan yerlerde bu görev, Adalet Komisyonu tarafından görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafından yerine getirilir. Başvuru buraya yapılır, arabulucu komisyon listesinden otomatik olarak görevlendirilir.

2. Arabuluculuk hizmeti veren hukuk büroları. Sicile kayıtlı arabulucuların faaliyet gösterdiği ya da tarafların hukuki temsilini üstlenen hukuk büroları da halk arasında bu şekilde anılmaktadır.

Pendik’te ikamet eden veya işyeri bulunan taraflar bakımından başvurulacak yetkili adliye ve büro, uyuşmazlığın türüne ve yetki kurallarına göre değişebilir. Genel kural olarak başvuru; karşı tarafın yerleşim yeri, işin yapıldığı yer veya taşınmazın bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır. Yanlış büroya yapılan başvuru, süre kaybına ve yetki itirazına yol açabileceğinden başvuru öncesinde hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.

Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculuk Hangi Uyuşmazlıklarda Uygulanır?

Zorunlu arabuluculuğun kapsamı, 2018’den bu yana kademeli olarak genişletilmiştir. Özellikle 7445 sayılı Kanun ile 01.09.2023 tarihinden itibaren kira, komşu hakkı ve kat mülkiyeti uyuşmazlıkları da kapsama alınmıştır.

Uyuşmazlık Türü	Yasal Dayanak	Dava Şartı mı?	Arabuluculuk Süresi
İşçilik alacakları ve işe iade	7036 s. Kanun m. 3	Evet	3 hafta (+1 hafta uzatma)
Ticari davalar (konusu para alacağı/tazminat)	TTK m. 5/A	Evet	6 hafta (+2 hafta uzatma)
Tüketici uyuşmazlıkları	6502 s. Kanun m. 73/A	Evet	3 hafta (+1 hafta uzatma)
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar	HUAK m. 18/B	Evet (tahliye dâhil)	3 hafta (+1 hafta uzatma)
Taşınır/taşınmaz ortaklığının giderilmesi	HUAK m. 18/B	Evet	3 hafta (+1 hafta uzatma)
Kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları	HUAK m. 18/B	Evet	3 hafta (+1 hafta uzatma)
Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar	HUAK m. 18/B	Hayır (kapsam dışı)	–

Önemli istisna: İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki ihtiyati haciz, ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri ile çekişmesiz yargı işleri arabuluculuk kapsamı dışındadır. Ayrıca aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar açıkça kapsam dışında bırakılmıştır.

Pendik Arabuluculuk Bürosu Süreci: Adım Adım Yol Haritası

1. Adım: Başvuru ve Arabulucunun Görevlendirilmesi

Başvuru, yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna dilekçe veya UYAP/e-Devlet üzerinden yapılır. Büro, komisyon listesinden otomatik olarak bir arabulucu görevlendirir. Taraflar anlaşarak listeden başka bir arabulucu da belirleyebilir.

2. Adım: Tarafların Davet Edilmesi

Arabulucu, görevlendirmeden itibaren tarafları ilk toplantıya davet eder. Davet telefon, e-posta veya UYAP üzerinden yapılabilir; davetin usulüne uygun yapıldığının belgelenmesi ileride kritik önem taşır.

3. Adım: İlk Toplantı ve Müzakere

İlk toplantıda arabulucu, süreci ve tarafların haklarını açıklar. Taraflar avukatlarıyla birlikte katılabilir. Müzakere ortak oturumda veya taraflarla ayrı ayrı yapılan özel oturumlarda sürdürülebilir.

4. Adım: Anlaşma veya Anlaşamama

• Anlaşma hâlinde: Anlaşma belgesi düzenlenir. HUAK m. 18/4 uyarınca, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Yani doğrudan icraya konulabilir.
• Anlaşamama hâlinde: Son tutanak düzenlenir. Bu tutanak, dava şartının yerine getirildiğini belgeler ve dava dilekçesine eklenir.

5. Adım: Dava Yolu

Son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmezse; mahkeme, davacıya bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde de eklenmezse dava usulden reddedilir. Hiç arabulucuya başvurulmadan açılan davada ise herhangi bir süre verilmeksizin doğrudan usulden ret kararı verilir.

Kritik Süreler: Hak Düşürücü Nitelikteki Tarihler

Arabuluculukta en sık yapılan hata, sürenin “esnek” sanılmasıdır. Oysa bazı süreler hak düşürücüdür ve kaçırıldığında telafisi bulunmaz.

Süre Türü	Süre	Başlangıç Anı
İşe iade için arabulucuya başvuru	1 ay	Fesih bildiriminin tebliği
İşe iade davası açma	2 hafta	Anlaşamama son tutanağının düzenlenmesi
Son tutanağın dosyaya sunulması	1 hafta (kesin süre)	Mahkemenin ihtarı
İş uyuşmazlıklarında sürecin tamamlanması	3 + 1 hafta	Arabulucunun görevlendirilmesi
Ticari uyuşmazlıklarda tamamlanma	6 + 2 hafta	Arabulucunun görevlendirilmesi

Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, arabuluculuk bürosuna başvuru tarihinden son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar durur (HUAK m. 16/2). Bu, işçi ve alacaklı taraf için önemli bir güvencedir.

Emsal Kararlar Işığında Arabuluculuk

Anayasa Mahkemesi: Zorunlu Arabuluculuk Hak Arama Hürriyetini İhlal Etmez

Anayasa Mahkemesi, 11.07.2018 tarihli E. 2017/178, K. 2018/82 sayılı kararında, iş uyuşmazlıklarında dava şartı olarak öngörülen arabuluculuğu Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

Mahkemenin gerekçesi özetle şudur: Arabuluculuk, dava açma hakkını ortadan kaldırmamakta, yalnızca kullanımını belirli bir usule bağlamaktadır. Anlaşma sağlanamadığında mahkemeye erişim imkânı devam ettiği için, getirilen sınırlama ölçülüdür ve hak arama hürriyetinin özüne dokunmamaktadır.

Pratik anlamı: “Ben doğrudan dava açarım” yaklaşımının hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır. Süreç atlanırsa dava esasa girilmeden reddedilir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: İbra Niteliğindeki İfadeler Titizlikle Yorumlanır

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin işçilik alacaklarına ilişkin yerleşik içtihatlarında; arabuluculuk anlaşma belgesindeki genel nitelikli “tüm alacaklarımı aldım, hiçbir talebim kalmamıştır” tarzı ifadelerin kapsamı, iradenin açıklığı ve alacak kalemlerinin belirliliği ölçütleriyle değerlendirilmektedir.

Dairenin yaklaşımına göre, anlaşma belgesinde hangi alacak kalemi için ne miktarda ödeme yapıldığı açıkça gösterilmemişse, o kalem bakımından tarafların üzerinde tasarrufta bulunduğundan söz edilmesi güçleşir. Buna karşılık kalemleri tek tek sayan, miktarları belirten ve iradenin serbestçe açıklandığını ortaya koyan bir anlaşma belgesi, sonradan dava açılmasının önünde ciddi bir engel oluşturur.

Pratik anlamı: Anlaşma belgesinin metni, en az anlaşılan rakam kadar önemlidir. Metni okumadan atılan imza, hukuken kapanmış bir kapı anlamına gelebilir.

Dava Şartı Eksikliğinde Usulden Ret

Yargıtay’ın ilgili dairelerinin istikrar kazanmış uygulamasına göre, dava şartı arabuluculuğa hiç başvurulmaksızın açılan davalarda mahkeme, HMK m. 115/2’deki tamamlanabilir eksiklik rejiminden yararlandırmaksızın davayı usulden reddetmektedir. Zira 7036 sayılı Kanun m. 3/2, bu hâlde herhangi bir işlem yapılmaksızın usulden ret kararı verileceğini açıkça düzenlemektedir.

Not: Emsal kararlar, somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğurabilir. Yukarıdaki değerlendirmeler genel içtihat eğilimini yansıtmakta olup, dosyanıza doğrudan uygulanacağı anlamına gelmez.

Uygulamadan Varsayımsal Vaka Örnekleri

Vaka 1: Maaşı Geciken İşçinin Arabuluculuk Başvurusu

(Hipotetik senaryo) Pendik’te bir lojistik firmasında yedi yıldır çalışan bir işçinin maaşları, altı aydır ortalama 20 gün gecikmeyle ödenmektedir. İşçi, noter kanalıyla ihtarname göndererek durumu kayıt altına alır; ödeme yapılmayınca iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca haklı nedenle feshederek arabuluculuk bürosuna başvurur.

Değerlendirme: Burada belirleyici olan, gecikmenin tekrar eden ve sistematik niteliğinin belgelenebilmesidir. Banka dökümleri ve ihtarname, arabuluculuk masasında işçinin pazarlık gücünü doğrudan artırır. Aynı işçi ihtarname çekmeden işyerini terk etseydi, karşı taraf büyük olasılıkla “devamsızlık” savunması yapacak ve tablo tersine dönebilecekti.

Vaka 2: Kira Alacağı ve Tahliye Talebinde Zorunlu Arabuluculuk

(Hipotetik senaryo) Pendik’te bir dükkânını kiraya veren mal sahibi, dört aydır kira bedelini tahsil edememektedir. Doğrudan tahliye davası açmak ister; ancak 01.09.2023 sonrasında kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır.

Değerlendirme: Genel kural olarak, kira bedelinin tahsili ve tahliye talepli davalardan önce arabuluculuk bürosuna başvurulması gerekir. Buna karşılık İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki ilamsız icra yolu ile tahliye takibi, dava şartı arabuluculuğun dışında kalmaktadır. Doğru yolun seçimi, alacaklının hem zaman hem masraf açısından önünü açar.

Vaka 3: Anlaşma Belgesindeki Tek Cümlenin Bedeli

(Hipotetik senaryo) Bir işçi, arabuluculuk toplantısında kıdem tazminatı için teklif edilen tutarı kabul eder ve “işbu ödemeyle işverenden tüm alacaklarımı aldım” ibaresini içeren tutanağı imzalar. Aylar sonra, ödenmemiş fazla mesai ve yıllık izin ücreti alacağı için dava açmak ister.

Değerlendirme: Tutanakta alacak kalemleri ayrı ayrı gösterilmemişse, kapsam tartışması mahkemeye taşınabilir. Ancak bu tartışmayı sonradan kazanmak, en baştan doğru bir metin kurgulamaktan çok daha zahmetlidir. Göktepe Hukuk Bürosu olarak müvekkillerimize verdiğimiz ilk uyarı şudur: Anlaşma belgesi, arabuluculuğun en teknik ve en tehlikeli aşamasıdır.

Arabuluculuk Masasına Nasıl Hazırlanılır?

Arabuluculuk, hazırlıklı tarafın avantaj kazandığı bir müzakere zeminidir. Uygulamada karşı taraf çoğu zaman dosyasıyla ve avukatıyla gelirken, diğer tarafın yalnızca sözlü anlatıma dayanması ciddi bir asimetri yaratır.

İlk toplantı öncesinde toplanması gereken temel belgeler:

• Sözleşme metni (iş sözleşmesi, kira sözleşmesi, ticari sözleşme)
• Ödeme kayıtları: banka dökümleri, dekontlar, bordrolar
• Yazışmalar: ihtarnameler, e-postalar, kurumsal mesajlaşma kayıtları
• Fesih/ihtar belgeleri ve tebliğ tarihlerini gösteren evrak
• Hesaplama tablosu: talep edilen kalemlerin gerekçeli dökümü
• Varsa tanık listesi ve iletişim bilgileri

Altın kural: Masaya rakamla oturun, duyguyla değil. Talebinizin hukuki dayanağını ve sayısal karşılığını gösteremiyorsanız, müzakere gücünüz kendiliğinden zayıflar.

Arabuluculuk Ücreti Kime Aittir?

Ücret, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenir.

Durum	Ücreti Kim Öder?
Taraflar anlaşırsa	Aksi kararlaştırılmadıkça taraflar eşit olarak öder
Taraflar anlaşamazsa	İlk iki saatlik bölüm Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır
Taraf toplantıya katılmazsa	Katılmayan taraf, sonraki davada haklı çıksa dahi yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyebilir

Son satır özellikle önemlidir: Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmamak, ileride açılacak davada mali sonuç doğuran bir tercihtir.

Pendik Arabuluculuk Sürecinde Avukatla Temsilin Önemi

Arabuluculukta avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak süreç, hukuki sonuçları bakımından bir davadan daha az teknik değildir.

Avukatla yürütülen bir arabuluculukta:

1. Talep kalemleri hukuken doğru adlandırılır (kıdem, ihbar, fazla mesai, izin, ecrimisil vb.).
2. Faiz türü ve başlangıç tarihi doğru belirlenir; bu, tutarı ciddi biçimde değiştirebilir.
3. Anlaşma belgesinin metni ileride yeni uyuşmazlık doğurmayacak biçimde kaleme alınır.
4. Vergi ve kesinti boyutu (damga vergisi, gelir vergisi istisnaları) baştan hesaba katılır.
5. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanak dava stratejisine uygun şekilde düzenlenir.

Göktepe Hukuk Bürosu olarak, arabuluculuk aşamasını bağımsız bir “formalite” olarak değil, dava stratejisinin ilk halkası olarak ele alıyoruz. Zira masada söylenen her cümle, imzalanan her tutanak, sonraki aşamanın zeminini oluşturur.

Arabuluculuk Bürosu Sürecinde En Sık Yapılan 5 Hata

1. Yetkisiz büroya başvurmak. Yetki itirazı, süreci baştan sakatlayabilir.
2. İlk toplantıya katılmamak. Mali yaptırımı bulunan bir tercihtir.
3. Belgesiz masaya oturmak. İspatı olmayan talep, müzakerede karşılık bulmaz.
4. Anlaşma belgesini okumadan imzalamak. İlam niteliğindeki bir belge imzalanmaktadır.
5. Son tutanağı davaya eklemeyi ihmal etmek. Kesin süre içinde tamamlanmazsa dava usulden reddedilir.

Bu hataların ortak paydası aceledir. “Hemen bitirelim” baskısı hissettiren her ortam, temkinli olmayı gerektiren bir sinyaldir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk bürosuna başvuru ücretli midir?

Hayır. Arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru için harç veya başvuru ücreti alınmaz. Taraflar anlaşamazsa, ilk iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma sağlanması hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir.

Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?

Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, sonraki davada tamamen veya kısmen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyebilir. Süreç, katılmama nedeniyle anlaşamama ile sonuçlandırılır ve dava yolu açılır.

Arabuluculukta anlaşırsak bu belge mahkeme kararı gibi midir?

Evet. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, HUAK m. 18/4 uyarınca icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Karşı taraf yükümlülüğünü yerine getirmezse doğrudan icra takibi başlatılabilir.

Arabuluculuk süreci ne kadar sürer?

İş uyuşmazlıklarında arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Ticari uyuşmazlıklarda süre altı hafta olup iki hafta uzatılabilir. Kira, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında ise süre üç hafta, uzatma bir haftadır.

Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunlu mu?

01.09.2023 tarihinden itibaren, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda — tahliye talepleri dâhil — dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Ancak İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki ilamsız icra yoluyla tahliye takipleri bu zorunluluğun dışındadır.

Avukat Selin Göktepe Yorumluyor

Arabuluculuk, hakkınızdan vazgeçmeniz gereken bir aşama değil; doğru yönetildiğinde daha hızlı ve daha az maliyetli bir çözüm imkânıdır. Ancak bu imkânın gerçeğe dönüşmesi, sürecin baştan hukuki bir planla kurgulanmasına bağlıdır.

Bir arabuluculuk bürosu başvurusu yapmadan önce; talebinizin hukuki niteliğini, delil durumunuzu ve sürelerinizi netleştirmek, masadaki konumunuzu doğrudan belirler.

Göktepe Hukuk Bürosu olarak, Pendik ve çevre ilçelerdeki arabuluculuk süreçlerinde başvuru aşamasından anlaşma belgesinin kaleme alınmasına kadar her aşamada hukuki destek sunuyoruz. Unutmayın: hak aramak, zamanında ve hazırlıklı yapıldığında güçlüdür.