Israrlı takip suçunun cezası, Türk Ceza Kanunu m. 123/A uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır. Suç çocuğa, boşanılan veya hakkında ayrılık kararı verilen eşe karşı işlenirse, mağduru okulunu, işini ya da konutunu değiştirmeye zorlarsa veya uzaklaştırma kararına rağmen işlenirse ısrarlı takip cezası bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar. Suç şikâyete bağlıdır.
Israrlı takip (halk arasında “stalking”), 7406 sayılı Kanun ile 2022 yılında Türk Ceza Kanunu’na ayrı bir suç olarak eklendi. Bu yazıda suçun unsurlarını, ceza miktarlarını, şikâyet süresini ve sürecin nasıl işlediğini adım adım anlatıyoruz.
Hangi Davranışlar Israrlı Takip Sayılır?
Bir kişiyi ısrarla fiziken takip etmek ya da telefon, mesaj, sosyal medya veya üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurmaya çalışmak ısrarlı takip sayılır. Ancak bunun için davranışın mağdurda ciddi bir huzursuzluk ya da kendisi veya yakınının güvenliği konusunda endişe yaratması gerekir.
Kanun metnine göre suçun üç temel unsuru vardır:
- Israr: Tek seferlik bir arama veya karşılaşma yetmez; davranışın tekrarlanan, süreklilik gösteren bir nitelik taşıması gerekir.
- Takip veya temas yöntemi: Fiziken izlemek, iletişim araçlarıyla (telefon, e-posta, mesajlaşma uygulamaları), bilişim sistemleriyle (sosyal medya hesapları, sahte profiller) ya da başka kişileri aracı yaparak ulaşmaya çalışmak.
- Sonuç: Mağdurda ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi oluşması.
Örneğin evin önünde sürekli beklemek, engellenen numaraların yerine yeni numaralardan aramak, arkadaşlar üzerinden mesaj göndermek veya farklı hesaplardan sosyal medyada yazmaya devam etmek bu kapsamda değerlendirilebilir.
Israrlı Takip Suçunun Cezası Ne Kadar?
Temel hâlde ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir; nitelikli hâllerde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Nitelikli hâller TCK m. 123/A’nın ikinci fıkrasında tek tek sayılmıştır.
| Durum | Öngörülen ceza |
|---|---|
| Temel hâl (TCK 123/A-1) | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| Suçun çocuğa karşı işlenmesi | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
| Suçun boşanılan eşe veya hakkında ayrılık kararı verilen eşe karşı işlenmesi | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
| Mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulu veya işi bırakmasına yol açması | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
| Hakkında uzaklaştırma veya konuta, okula, iş yerine yaklaşmama tedbiri bulunan failin işlemesi | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
Somut cezayı belirlerken mahkeme; davranışın süresini, yoğunluğunu ve mağdur üzerindeki etkisini dikkate alır. Ceza miktarına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi gibi kurumlar da gündeme gelebilir; bu ihtimaller failin sabıkası ve dosyanın özelliklerine göre değişir.
Takip eylemleri tehdit, hakaret, şantaj veya konut dokunulmazlığının ihlali gibi başka suçları da oluşturuyorsa bu suçlardan ayrıca yargılama yapılabilir. Görüntü yayma tehdidi içeren olaylar için şantaj amaçlı görüntü paylaşımı tehdidi yazımıza bakabilirsiniz.
Israrlı Takip Şikâyete Bağlı mı?
Evet, ısrarlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (TCK m. 123/A-3). Yani mağdur şikâyet etmezse savcılık kendiliğinden soruşturma başlatamaz.
- Şikâyet süresi: TCK m. 73’e göre şikâyet, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
- Şikâyetten vazgeçme: Şikâyete bağlı suçlarda mağdur kural olarak şikâyetinden vazgeçebilir; bu durumda dava düşer.
- Uzlaştırma: 7406 sayılı Kanun ile ısrarlı takip, CMK m. 253/3’teki listeye eklenmiştir; bu nedenle şikâyete bağlı olmasına rağmen ısrarlı takip suçunda uzlaştırma yoluna gidilmez.
Takip davranışı devam ettiği sürece yeni eylemler yeni bir değerlendirme konusu olabilir; yine de süre kaybı yaşamamak için şikâyetin gecikmeden yapılması önemlidir.
Şikâyet Nereye ve Nasıl Yapılır?
Şikâyet; Cumhuriyet başsavcılığına, polis merkezine veya jandarmaya sözlü ya da yazılı olarak yapılabilir. İstanbul’da yaşayan bir mağdur, ikamet ettiği yerdeki veya suçun işlendiği yerdeki adliyenin başsavcılığına başvurabilir.
Şikâyet sırasında şunları hazırlamak faydalıdır:
- Mesaj, arama kaydı ve e-posta ekran görüntüleri (tarih ve saat görünecek şekilde)
- Sosyal medya hesaplarının bağlantıları ve kullanıcı adları
- Güvenlik kamerası görüntüleri veya fotoğraflar
- Olaylara tanıklık eden kişilerin bilgileri
- Olayların tarih sırasıyla yazıldığı kısa bir not
Soruşturma sonunda kamu davası açılırsa yargılama, kural olarak asliye ceza mahkemesinde yapılır. 7406 sayılı Kanun ile CMK m. 234’te yapılan değişiklikle ısrarlı takip mağdurlarına, talepleri aranmaksızın baro tarafından avukat görevlendirilmesinin önü açılmıştır.
Koruma Kararı Alınabilir mi?
Evet; ısrarlı takibe maruz kalan kişi, ceza soruşturmasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma gibi koruma tedbirleri talep edebilir. Bu tedbirler aile mahkemesi, kolluk veya mülki amir tarafından verilebilir.
Koruma kararının önemi ceza bakımından da büyüktür: hakkında uzaklaştırma veya yaklaşmama tedbiri bulunan kişinin takibe devam etmesi, yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi cezayı artıran nitelikli bir hâldir. Ayrıntılar için 6284 sayılı Kanun uyarınca uzaklaştırma kararı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
En sık yapılan hata, delilleri silmek veya kaydetmeden failin numarasını ve hesaplarını engellemektir. Engellemek güvenlik için yararlıdır, ancak öncesinde ekran görüntüsü alınmalıdır.
- Faile cevap verip tartışmaya girmek, sürecin ispatını zorlaştırabilir.
- Tek bir olayı şikâyet konusu yapıp önceki tekrarlı davranışları anlatmamak, “ısrar” unsurunun gösterilmesini güçleştirir.
- Altı aylık şikâyet süresini beklemek, hak kaybına yol açabilir.
Sık Sorulan Sorular
Israrlı takip suçu için tutuklama yapılabilir mi?
Tutuklama mümkündür, ancak otomatik değildir. Hâkim, kuvvetli suç şüphesi ve kaçma veya delil karartma tehlikesi gibi kanuni şartları her somut olayda ayrıca değerlendirir.
Sadece sosyal medyadan mesaj atmak ısrarlı takip sayılır mı?
Mesajlar ısrarlı biçimde tekrarlanıyor ve mağdurda ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratıyorsa sayılabilir. Kanun, bilişim sistemleri üzerinden temas kurmaya çalışmayı açıkça suçun işleniş biçimleri arasında saymıştır.
Israrlı takip mağduru tazminat isteyebilir mi?
Evet, mağdur ceza davasından ayrı olarak manevi ve varsa maddi zararı için hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir. Tazminat miktarı olayın ağırlığına ve mağdurun yaşadığı etkiye göre belirlenir.
Eski sevgiliye ısrarlı takip nitelikli hâl midir?
Hayır, kanundaki nitelikli hâl yalnızca boşanılan veya hakkında ayrılık kararı verilen eşi kapsar. Eski sevgiliye yönelik takip, kural olarak temel hâl üzerinden cezalandırılır; diğer nitelikli hâllerden biri varsa ceza artar.
Avukat Selin Göktepe ile İletişim
Israrlı takip olaylarında delillerin doğru toplanması, şikâyet süresinin takibi ve koruma tedbirlerinin zamanında istenmesi sürecin sağlıklı yürümesi için önemlidir. İstanbul’da bu konuda hukuki destek almak isteyenler, Avukat Selin Göktepe’ye goktepehukuk.com üzerindeki iletişim kanalları aracılığıyla ulaşarak somut durumlarını değerlendirebilir.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her hukuki durum kendine özgü koşullar içerdiğinden, somut durumunuz için bir avukattan danışmanlık almanız önerilir.
